VIÊM NHIỄM ĐƯỜNG TIỂU LÀ GÌ?

Viêm nhiễm đường tiểu là chỉ chứng viêm do vi khuẩn xâm nhập vào niệu đạo gây nên. Viêm nhiễm đường tiểu là bệnh thường thấy ở hệ thống bài tiết nước tiểu. Trong các bệnh viêm nhiễm, tỷ lệ phát sinh bệnh này chỉ đứng sau bệnh viêm đường hô hấp trên.

Viêm nhiễm đường tiểu chia thành viêm nhiễm đường tiểu trên (viêm bể thận) và viêm nhiễm đường tiểu dưới (viêm bàng quang, viêm niệu đạo). Viêm nhiễm đường tiểu dưới có thể độc lập tồn tại, viêm nhiễm đường tiểu trên thường kèm theo viêm nhiễm đường tiểu dưới.. Trong các bệnh viêm nhiễm đường tiểu thường thấy nhất là viêm bàng quang.

Những vi khuẩn nào gây ra viêm nhiễm đường tiểu? 

Bất cứ vi khuẩn nào xâm nhập vào đường tiểu đều có thể gây ra viêm nhiễm đường tiểu. Các vi khuẩn gây bệnh viêm nhiễm đường tiểu đa phần là vi khuẩn bình thường có trong đại tràng, trực khuẩn đại tràng, thường thấy nhất ở các bệnh tiểu nhiễm khuẩn không triệu chứng, viêm đường tiểu đơn thuần và viêm nhiễm đường tiểu phát sinh lần đầu.

Khuẩn cầu móc xích, trực khuẩn biến hình, trực khuẩn Klebsiella, trực khuẩn greenpus, thường gặp ở bệnh viêm đường tiểu có nguồn gốc y tế, viêm đường tiểu phức tạp, trong đó nhiễm trực khuẩn greenpus thường xuất hiện sau khi sử dụng máy móc đặt tại đường tiểu.

Viêm trực khuẩn biến hình thường gặp ở bệnh sỏi đường tiểu.

Khuẩn hình chùm cho màu vàng tươi gây ra viêm đường tiểu thường do viêm nhiễm nguồn máu. Viêm đường tiểu gây ra bởi khuẩn cầu hình chùm nho khi chất dung môi đông máu dương tính, thường gặp ở phụ nữ trong thời gian có nhu cầu tình dục mạnh,

viêm nhiễm đa phần liên quan đến đời sống tình dục. 

Vi khuẩn gây ra viêm nhiễm đường tiểu đa số là một loại đơn thuần, nhưng cũng có khi do 2 loại vi khuẩn hỗn hợp. Loại thứ hai thường gặp ở người bệnh sau khi điều trị bằng thuốc kháng sinh trong thời gian dài, xét nghiệm đường tiểu bằng máy móc và đặt ống dẫn tiểu nhân tạo lâu ngày gây ra.

Những nguyên nhân gây viêm nhiễm đường tiểu

Yếu tố gây viêm nhiễm đường tiểu gồm mấy loại sau:

(1) Tắc đường niệu: Kết sỏi, u bướu, hẹp, dị dạng, chức năng thận trở ngại do hệ thần kinh… rất dễ gây viêm đường tiểu. Tỷ lệ phát sinh ở những người này cao gấp 12 lần so với người không bị tắc nghẽn.

(2) Sử dụng máy móc ở đường tiểu: dễ đem vi khuẩn xâm nhập vào đường tiếu, hơn nữa còn khiến niêm mạc đường tiêu tổn thương, càng dễ phát bệnh.

Dùng ống dẫn nước tiểu nhân tạo một lần, nguy cơ mắc bệnh viêm đường tiểu là 1-3%; đặt ống dẫn tiểu một ngày, tỷ lệ viêm nhiễm đường tiểu lên tới 50%; đặt từ 3-4 ngày viêm nhiễm có thể trên 90%. Kiểm tra bàng quang kính hiển vi, ảnh bế thận ngược…  đều dễ dẫn đến viêm đường tiểu.

(3) Thời kỳ mang thai: Tỷ lệ viêm nhiễm đường tiểu thời kỳ mang thai cao hơn thời kỳ không mang thai, tỉ lệ mắc bệnh ở sản phụ cao tuổi càng cao. Kết cấu đường tiểu và thay đổi sinh lý do phụ nữ thời kỳ mang thai có thể kéo dài 8 tuần sau khi sinh làm tỉ lệ viêm nhiễm ở sản phụ rất cao.

(4) Dị dạng đường tiếu: Thận phát triển không hoàn thiện, thận  đa nang và các dị dạng đường dẫn niệu hoặc bể thận, đặc biệt là hiện tượng chạy ngược ở đường dẫn niệu bàng quang… rất dễ dẫn đến viêm đường tiểu.

(5) Bệnh đái tháo đường: Do sức đề kháng của cơ thể người bệnh kém, vi khuẩn dễ dàng xâm nhập và gây viêm ngược trở lên, có thể dẫn đến viêm bể thận, thậm chí hoại tử nhũ thận cấp tính.

(6) Các loại bệnh thận mãn tính, đặc biệt là dùng thuốc giảm đau dẫn đến tổn thương thận đều dễ gây ra viêm nhiễm đường tiểu. Ở bệnh cao huyết áp lưu lượng máu qua thận giảm dễ dẫn đến viêm nhiễm đường tiểu.

(7) Chứng viêm trong đường niệu và xung quanh cửa niệu đạo: viêm bàng quang niệu đạo, chứng viêm phụ khoa, viêm bao quy đầu, viêm tiền liệt tuyến… đều dễ dẫn đến viêm niệu đạo, viêm tiền liệt tuyến mãn tính do vi khuẩn là nguyên nhân gây viêm nhiễm đường tiểu thường thấy nhất ở nam giới.

(8) Bệnh mang tính toàn thân: người mắc bệnh gan nặng, u thời kỳ cuối và sử dụng kích thích tố thượng thận trong thời gian dài do sức đề kháng kém dễ xuất hiện viêm nhiễm đường tiểu.

Vì sao phụ nữ dễ viêm nhiễm đường tiểu?

Tỷ lệ phát bệnh viêm đường tiểu ở nữ giới dưới 40 tuổi cao gấp 8-10 lần ở nam giới, hơn nữa thường xuất hiện ở phụ nữ còn trẻ đã kết hôn. Tỷ lệ phát bệnh này ở phụ nữ cao là do đặc điểm cấu tạo niệu đạo, âm hộ và đặc điểm sinh lý ở nữ giới.

Niệu đạo của nữ giới ngắn (chiều dài 3-5cm), thẳng và rộng nên vi khuẩn dễ xâm nhập qua cửa niệu đạo vào bàng quang hình thành viêm nhiễm ngược lên trên. Niệu đạo ở nam giới trưởng thành tương đối dài 17-20cm, hơn nữa dịch tiền liệt tuyến có tác dụng

sát khuẩn, vì vậy không dễ phát sinh viêm nhiễm đường tiểu. Cửa niệu đạo và cửa âm đạo, hậu môn ở nữ giới gần nhau, ở âm đạo và hậu môn đều có số lượng lớn ký sinh trùng, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh viêm nhiễm niệu đạo phát triển. Có nghiên cứu chứng minh, khoảng cách giữa cửa niệu đạo, hậu môn và cửa âm đạo, hậu môn càng ngắn, nguy cơ mắc bệnh viêm nhiễm đường tiểu càng cao.

Niệu đạo ở bé gái sơ sinh dễ bị nhiễm bẩn do phân đọng ở trên tã lót. Bé gái trước độ tuổi mẫu giáo thường mặc bỉm khiến niệu đạo dễ viêm nhiễm. Với thiếu nữ, khi có kinh nguyệt ảnh hưởnġ đến vệ sinh bộ phận âm đạo, và thay đổi sinh lý trong thời kỳ thanh xuân dẫn đến sức đề kháng cục bộ ở niệu đạo giảm, khiến vi khuẩn sinh sôi nảy nở. Sinh hoạt vợ chồng sau khi sinh cũng dễ khiến niêm mạc niệu đạo tổn thương gây viêm

nhiễm đường tiểu. Phụ nữ trong thời kỳ mang thai do thay đổi cân bằng kích thích tố và tử cung phình to ép lên bàng quang và ống dẫn niệu khiến đường tiểu không thông suốt… cũng dễ dẫn đến viêm nhiễm đường tiểu.

Thời gian mang thai quá dài, cũng có thể ảnh hưởng đến đường tiểu. Nữ giới 50 tuổi trở lên sau khi tắt kinh, chất nội tiết ở âm đạo quá ít, IgG tiết ra ít khó khống chế vi khuẩn sinh sôi, thường gây ra chứng viêm đường tiểu khó chữa. Cho dù 70 tuổi, tỉ lệ phát sinh viêm đường tiểu ở nữ giới vẫn còn cao. Bệnh phụ khoa mãn tính (ví dụ viêm âm đạo, viêm tử cung, viêm xương chậu…) có thế gây viêm nhiễm qua tuyến limpo hoặc thông qua chất nội tiết gây ô nhiễm cửa niệu đạo, từ đó gây viêm nhiễm đường tiểu.

Viêm nhiễm đường tiểu có những biểu hiện lâm sàng nào?

Viêm nhiễm đường tiểu căn cứ vào vị trí viêm nhiễm có thể phân thành viêm bế thận, viêm bàng quang, viêm niệu đạo. Căn cứ vào biểu hiện dị thường về công năng và cấu tạo cơ quan phân thành viêm đường niệu mang tính phức tạp và viêm đường niệu không mang tinh phức tạp. Căn cứ vào tính chất của chứng viêm có thể phân thành viêm nhiễm đường tiểu mãn tính và viêm nhiễm đường tiểu cấp tính.

Nhưng viêm nhiễm đường tiểu có cùng biểu hiện lâm sàng như nhau:

(1) Chứng kích thích đường niệu, ví dụ các triệu chứng như tiểu nhiều, tiểu gấp, tiểu đau, tiểu không thông…. ở người bệnh khác nhau, mức độ nặng nhẹ của triệu chứng cũng khác nhau. Người mắc chứng viêm cấp tính ở tuổi trưởng thành thường có triệu chứng kích thích đường tiểu rõ rệt, ở người già và trẻ em và người bệnh viêm nhiễm đường tiểu mãn tính triệu chứng kích thích đường tiếu tương đối nhẹ hơn.

(2) Triệu chứng trúng độc toàn thân, ví dụ sốt, rùng mình, đau đầu… Chủ yếu gặp ở người bệnh viêm nhiễm đường niệu trên, đặc biệt là người mắc bệnh viêm nhiễm đường tiểu cấp tính kèm theo tắc nghẽn đường tiểu.

(3) Kiểm tra nước tiểu có thể có bạch cầu, hồng cầu thậm chí protein.

(4) Kiểm tra máu có thể thấy bạch cầu gia tăng.

(5) Vi khuẩn trong nước tiểu nuôi cấy cho kết quả dương tính.

We will be happy to hear your thoughts

Leave a reply

Y Đức
Logo
Enable registration in settings - general